الفيض الكاشاني
269
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
حساب و مصونيّت از لغزشها و اشتباهات است ؛ خدا سكوت را پوششى براى نادان و زينتى براى عالم قرار داده است ؛ در سكوت مصونيّت از خواهشهاى نفسانى و تمرين نفس و شيرينى عبادت و بر طرف شدن قساوت قلب ، و پاكدامنى و مروّت و ظرافت وجود دارد ؛ بنابراين در زبانت را از آنچه برايت عوض دارد ، ببند ، بويژه هر گاه براى سخن گفتن در راه خدا و براى خدا شخص لايق و ياورى نيابى . ربيع بن خثيم كاغذى در برابر خود مىنهاد و هر چه سخن مىگفت مىنوشت و شب به محاسبه مىپرداخت و سخنانى را كه به نفع و ضررش بوده بررسى مىكرد ، و مىگفت : آه افراد ساكت رها شدند و ما باقى مانديم . يكى از اصحاب پيامبر ( ص ) سنگريزهاى در دهانش مىنهاد و هر گاه مىخواست سخنى بگويد كه مىدانست براى خدا و در راه خداست آن را از دهانش بيرون مىآورد ، زيرا بيشتر اصحاب پيامبر همانند كسانى كه در آستانهء غرق شدن هستند نفس مىكشيدند و همچون بيماران سخن مىگفتند . تنها عامل نابودى مردم سخن گفتن و عامل رهايى آنها سكوت است . پس خوشا به حال كسى كه شناخت سخن درست از نادرست نصيب وى شده باشد و سكوت و فوايد آن را بداند ، زيرا اين حالت از اخلاق پيامبران و شعار برگزيدگان است و هر كس ارزش سخن را بداند بهتر ملازم سكوت مىشود و هر كه بر نكتههاى سكوت دست يابد و امين گنجينههاى آن شود سخن گفتن و سكوتش همه عبادت است و از اين عبادتش فقط خداى جبّار آگاه مىشود . » « 26 » در همان كتاب از حضرت صادق ( ع ) نيز روايت شده كه فرمود : « سخن اظهار كردن صفا و تيرگى و دانايى و جهلى است كه در دل وجود دارد . امير المؤمنين ( ع ) فرمود : مرد در زير زبانش پنهان است . بنابراين سخنت را بسنج و آن را بر عقل و معرفت عرضه كن ؛ پس اگر براى خدا و را در راه خداست بر زبان ران ، و اگر جز اين است سكوت به از حرف زدن است و هيچ عبادتى براى اعضاى بدن در پيشگاه خدا كم خرجتر و پرارجتر از سخنى نيست
--> ( 26 ) مصباح الشريعه ، باب بيست و هفتم در سكوت .